Bebeğiniz bir türlü uykuya dalmıyor, sizi de uyutmuyorsa endişelenmeyin, yaşamının ilk yıllarında çocuklarda uyku problemi görülmesi doğaldır. Size düşen, çocuğunuza erken yaşta iyi bir uyku alışkanlığı kazandırmak

Yaşamın ilk yıllarında uyku problemleri çok sık görülür. Uykuya dalmakta güçlük, gece yarısı uyanma, kabuslar ve uyurgezerlik sık rastlanan sorunlardır. Çocuklar ihtiyaç duydukları uyku süresi ve uykuya dalma süresi açısından farklılık gösterebilir. Ne kadar çabuk uyanıp ne kadar çabuk uykuya dalacağı her çocuk için farklılık gösterebilir. Uyku problemlerinin çözülebildiğini vurgulayan Amerikan Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Arzu Özgeneci, “Ebeveynlerin en önemli görevi çocuklarına erken yaşta iyi bir uyku alışkanlığı kazandırmak olmalıdır” diyor.

SÜT ÇOCUKLUĞU DÖNEMİ
Yeni doğan çocuklar düzensiz bir uyku düzenine sahiptir ve bunun olgunlaşması yaklaşık altı ay sürer. Yenidoğan bebekler günde ortalama 16 – 17 saat uyur. Ancak bu uykular en fazla 1-2 saat sürer. Çocuklar büyüdükçe günlük uyku süresi gittikçe kısalır. Farklı çocukların farklı ihtiyaçları vardır. Altı aylık bir çocuğun bile geceleri kısa bir süre için uyanması normaldir, ancak uyanıklık döneminin sadece birkaç dakika sürmesi gerekir.

EMZİKLE YATAĞA YATIRMAYIN
* Bebeğinizi mümkün olduğu kadar sakin ve sessiz tutmaya çalışın. Geceyarısı beslemek veya altını değiştirmek gerektiğinde onu fazla uyarmayın.
* Gündüz çok uzun süre uyumasına izin vermeyin.
* Bebeğinizin uykusunun geldiğine dair ilk belirtide yatağına yatırın. Kendi başına uykuya dalmayı öğrenmesi gereklidir. Bebeğiniz uyuyana kadar onu kucaklamak veya sallamak, geceyarısı uyandığında da aynı şeyleri yapmanızı gerektirir.
* Emzikle uyumaya alışan bebekler kendi başlarına emziksiz uyumayı öğrenemez. Emzikler bebeğin emme ihtiyacını gidermek içindir. Uyku için değil. Bebeğiniz emzikle uykuya dalıyorsa yatağa koymadan önce emziği yavaşça çıkarın.
* Dört ila altı aylık bebeğiniz uyandığında müdahalenizi geciktirin. Onu kontrol etmeye gitmek için birkaç dakika bekleyin çünkü bebeğiniz belki de birkaç dakika içinde yeniden uykuya dalabilir. Ağlamaya devam ederse gidip kontrol edin, ancak ışığı yakmayın, oynamayın, kucaklamayın veya sallamayın. Eğer ağlama devam ederse bekleyip tekrar kontrol edin (Aç olabilir, altını ıslatmış olabilir).
* Amerikan Pediatri Akademisi sağlıklı çocukların sırtüstü yatırılmasını tavsiye ediyor. Çünkü son zamanda yapılan çalışmalara göre sağlıklı bir çocuğun uykuda sırtüstü yatmasından doğacak herhangi bir zarar yoktur.
* Çocuğunuzun uyumasına yardımcı olan ilaçlardan kaçının. Zamanla ilaçlar etkisiz hale gelir ve bebeğinizin gündüz tam uyanık olmasını engelleyebilir. Etkileri gece ortasında bitebilir ve gece uyanmalarına neden olur. Bazı ilaçlar gece korkularına veya diğer uyku bozukluklarına yol açabilir.

NOT: Eğer bebek hasta ise bu öneriler ertelenir. İyileştikten sonra uyku düzeninin tekrar oluşturulmasına çalışılır.

1973 tarihinde Malatya’nın Darende ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Darende’de tamamladıktan sonra 1993 de Malatya İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Tarih Öğretmenliği Bölümüne kaydoldu. Dört yıllık üniversite hayatından sonra bir dönem Adana İncirlik İlköğretim Okulunda sosyal bilgiler öğretmenliği yaptı. Niğde Üniversitesi Eğitim Fakültesinde Araştırma görevliliği vazifesine 1998 yılında atandı. Tarih öğretmenliği alanında yüksek lisans yapmak üzere Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsüne 35. madde ile 1999 da görevlendirildi. Yüksek lisans çalışmasını aynı alanda 2002 tarihinde tamamladı.

Doktora programına Sosyal Bilgiler Öğretimi alanında başladı. 22 Haziran 2007′de “Sosyal Bilgiler Öğretiminde Mizah” adlı tez çalışmasını yaparak doktora programından mezun oldu.

2007 yılında Niğde Üniversite Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Öğretenliği A.B.D’a Yrd. Doç. Dr. olarak atandı. Hala aynı anabilim dalında görev yapmaktadır.

Kaynak; – Şahin ORUÇ -

Meksika’da başlayarak diğer ülkelere yayılım gösteren Influenza A H1N1 grip salgını tüm dünyaya yayılmış durumda. Günümüzde mevcut salgını oluşturan bu virüsün yapısı incelendiğinde hem ‘domuz tipi’, hem mevsimsel grip oluşturan ‘insan tipi’, hem de ‘kuş gribi tipi’ ile karışmış melez bir virüs olduğu saptandı.

Okulların açılmasıyla birlikte yayılma riski daha da artacak olan domuz gribi ile birlikte mevsimsel grip salgınına karşı veliler ile birlikte okulların hazırlıklı olarak işbirliği yapması önem taşıyor. Acıbadem Maslak Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Sesin Kocagöz, çocukların bu virüsleri erişkinlere göre daha çok yaydıklarını, bu nedenle hastalığın yayılmasının önlenmesinde temizliğin büyük rol oynadığını belirtiyor. Ayrıca kalabalık ve havasız ortamlar risk oluşturduğu için mümkün olduğunca bu tür ortamlardan uzak durmak gerekiyor ve kapalı alanların sıkca havalandırılması önem taşıyor.

Prof. Dr. Sesin Kocagöz, çocukların acilen sağlık kuruluşuna götürülmesini gerektiren belirtileri ve yapılması gerekenleri şöyle sıralıyor:

* Yakınmalarının artması
* Hızlı veya zor nefes alma
* Vücutta solgunluk ya da morarma
* Beslenememe
* Uyarılara cevapta azalma ve uykuya meyil
* Huzursuzluk
* Ateşle beraber döküntü görülmesi
* Bu durumlar ortaya çıktığında en yakın sağlık merkezi aciline başvurun.
* Mümkün ise önceden hekiminiz ile temasa geçin ve bilgilendirin.
* Yolculuk sırasında çocuğunuzun ağzını ve burnunu maske ile kapatarak etrafa bulaşma riskini azaltın. (Şayet çocuğunuz maske takamayacak durumda ise etrafındaki kişilerin maske takması gerekmektedir.)

Prof. Dr. Sesin Kocagöz, ailelere çocuklarının domuz gribi konusunda taşıyabileceği riskler ve alınacak önlemler hakkında şu bilgileri verdi:

Çocuğunuzda H1N1 (Domuz Gribi) Varsa Yapılması Gerekenler:

* Tüm önlemlere rağmen çocuğunuz grip olduysa vakit kaybetmeden okul yönetimini bilgilendirin.

* Hekiminize başvurun. Hekiminiz çocuğunuza gerekli testlerin ve tedavi planını oluşturacaktır.
* Şayet çocuğunuzun genel durumu iyi ise bulaştırma riskini aza indirmek için evde istirahat etmesini sağlayarak bol sıvı alıp, var olan yakınmalarına yönelik tedavi uygulayın.
* Boğaz ağrısı için pastil, yüksek ateş, baş ve genel vücut ağrısı için ateş düşürücü, ağrı kesici almasını sağlayın.

Çocuğunuzun Okulunda H1N1 (Domuz Gribi) Virüsü Çıktıysa:

* Okul yönetiminin önerileri doğrultusunda hareket edin.
* Hapşırırken ve öksürürken çocuğunuzun ağzını ve burnunu tek kullanımlık mendillerle kapatması ve kullanılmış mendilleri çöpe atması konusunda eğitin.
* Özellikle hapşırdıktan veya öksürdükten sonra, ellerini iyice yıkamasını sağlayın.
* Yıkayamayacağı durumlarda kullanması için çantasında alkol bazlı el temizleyici bulundurmasını ve kullanmasını sağlayın.

El Sıkışmayın, Öpüşmeyin

Oseltamivir ve zanamavir isimli antiviraller ilk 48 saat içinde alınırsa belirtilerin azalmasına ve oluşma riski olacak komplikasyonların önlenmesinde etkilidir. Hekiminiz gerekli gördüğü takdirde antiviral tedavi verecektir. Özellikle altta başka hastalığı olanlarda riskli hastalık gurubunda olanlara (yaşlı ve çocuklar ile hamileler, kalp, akciğer veya böbrek hastalığı olanlar ile kanser ve benzeri tedavi altında olanlar) enfeksiyonu ağır geçirenlere önerilir. Ek olarak başka insanlara bulaştırmamak için, kalabalık ortamlara girmemek, özellikle riskli olan grup olan yaşlı ve çocuklardan uzak kalmak, öksürme ve hapşırma sırasında mendille ağız ve burunu kapamak ve sonrasında mendili atmak önerilmektedir. Grip ve diğer enfeksiyonlardan korunmanın en önemli yolu sıklıkla sabun ve su ile ellerin yıkanmasıdır. Öksürdükten veya hapşırdıktan sonra ellerinizi mutlaka yıkayın

Grip Nasıl Bulaşıyor?

* Öksürük ve hapşırma yoluyla, hasta kişinin tükürük zerrecikleri havaya yayılarak sandalye masa gibi yüzeylere bulaşabilir.
* Kişi virüsün bulaştığı bir yere dokunduktan sonra ellerini ağzına, gözlerine veya burnuna sürerse virüs bulaşabilir.
* Bu yüzeylerde virüsün ne kadar süreyle canlı kalabileceğini etkileyen ısı, nem oranı, yüzey niteliği gibi pek çok faktör söz konusudur. Hasta kişinin temasının olduğu bu yüzeylere dokunulmamalı, herhangi bir sebeple dokunulduysa eller yıkanmalıdır.
* Bu yüzden sıklıkla ev, ofis ve okullarda kirliliğin çok olacağı yüzeylerde temizliklerinin sıklıkla yapılması gereklidir.
* Temizliğin normalde kullanılan standart ortam temizlik ürünleri ile yapılması yeterlidir.
* Ellerin sabun ve su ile yıkama ortamı bulunmadığı durumlarda alkol bazlı el temizlik ürünleri kullanılmalıdır.

Temizlikte Şunlara Dikkat Edin:

* Grip virüsünün yayılmasını önlemek için, yüzeylerin (masalar, kapı kolları, banyo yüzeyleri mutfak tezgahı, oyuncaklar vb) günlük temizlikte kullanılan deterjanlarla temizlenmesi yeterlidir.
* Hastalara ait çarşaf, çamaşır, havlu ve kap kacağın ayrı olarak yıkanmasına gerek yoktur.
* Ancak, bu eşyalar yıkanmadan başkası tarafından kullanılmamalıdır.
* Bu çarşaflar mümkün olduğunca elle temas edilmeden taşınmalı ve yıkanmalıdır. Hastanın çarşafları, çamaşırları değiştirildikten sonra eller mutlaka sabunlu suyla yıkanmalıdır.
* Hastaya ait kap kacak ya bulaşık makinesinde ya da elde deterjan kullanılarak yıkanmalıdır.

Bunları Aklınızda Tutun:

* Mevsimsel grip aşısının yaptırılmasının ardından birkaç ay sonra gelmesi planlanan H1N1 aşısının ( üç hafta ara ile iki doz) yapılması korunmada önemlidr.
* Okulların grip salgını nedeni ile bir süreliğine kapanması olasılığına karşın hazırlıklı olun.
* Çocukların bu nedenden dolayı bir süreliğine evde kalma ihtimallerine karşın bakımları ve sıkılmamaları için koşulllarınıza uygun planınızı önceden oluşturun.
* Grip benzeri bulgularınız var ise evde kalın.
* Bu grup enfeksiyonlarda okullar ve iş yerleri enfeksiyonun yayılması için ana kaynak oluşturmaktadır. Bu yüzden bulaşma zincirini kırmak için evde kalın.
* Sakin olun.
* Hastalık belirtileri geliştiyse telaşlanmayın.
* Zaman kaybetmeden hekiminize başvurun ve onun önerilerine uyarak belirtilerin başlamasından 7 gün sonrasına ya da belirtilerinizin tamamen geçmesinden bir gün sonrasına kadar evde dinlenin.
* Hasta görünen, ateşli ve öksürüğü olan kişiler ile yakın temastan kaçının.

Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Füsun Zeynep Akçam, domuz gribinden, normal bir grip enfeksiyonunda uygulanan yüzeylere temaslardan sonra ellerin yıkanması gibi önlemlerle korunmanın mümkün olduğunu bildirdi.

Doç. Dr. Akçam, dünyada toplum sağlığını tehdit eden domuz gribine karşı herkesin önlem alması gerektiğini söyledi. Bireylerin, hijyenik koşullara dikkat etmeleri halinde hastalıktan korunabileceğine vurgu yapan Doç. Dr. Akçam, hastalığın yaşamsal risk oluşturacağı grupların, doktor kontrolünde mutlaka aşı yaptırması gerektiğini bildirdi. Doç. Dr. Akçam, ”Yüzeylere temaslardan sonra elinizi, ağız ve burna götürmeyin. Ellerinizi sık sık yıkayın. Aşı için doktorunuzun önerilerini mutlaka uygulayın” dedi.

Her yıl yaklaşık 500 milyon kişinin gribe yakalandığını, domuz gribinin de mevsimsel griple aynı şekilde yayıldığının düşünüldüğünü belirten Doç. Dr. Akçam, şöyle konuştu:

BULAŞMAYI ÖNLEMEK İÇİN

”Domuz gribinin belirtileri, insanlarda görülen grip belirtilerine benzer. Ateş, öksürük, boğaz ağrısı, yaygın vücut ağrısı, baş ağrısı, üşüme-titreme, yorgunluk gibi belirtileri içerir. Bazı vakalarda kusma ve ishal de görülebilir. Grip virüsleri insandan insana, özellikle öksürük ve hapşırma yoluyla bulaşmaktadır.

Grip virüsü bulaşan bir yere dokunulduktan sonra, eller ağız ya da buruna götürüldüğünde de hastalık bulaşabilir. Hasta kişiler, belirtilerin başlamasından bir gün öncesi ve 7 gün sonrasına kadar bulaştırıcıdırlar. Öksürük ve hapşırma yoluyla hasta kişinin tükürük zerrecikleri havaya yayılarak sandalye, masa gibi yüzeylere bulaşabilir. Kişi virüsün bulaştığı bir yere dokunduktan sonra ellerini ağzına, gözlerine veya burnuna sürerse virüs bulaşabilir. Bu yüzeylerde virüsün ne kadar süreyle canlı kalabileceğini etkileyen ısı, nem oranı, yüzey niteliği gibi pek çok faktör söz konusudur. Hasta kişinin temasının olduğu bu yüzeylere dokunulmamalı, herhangi bir sebeple dokunulduysa eller, yüze götürülmeden önce yıkanmalıdır.”

Grip virüsünün yayılmasını önlemek için, yüzeylerin (masalar, kapı kolları, banyo yüzeyleri, mutfak tezgahı, oyuncaklar vb) günlük temizlikte kullanılan deterjanlarla temizlenmesinin yeterli olduğunu savunan Doç. Dr. Akçam, günlük kullanılan temizlik maddeleri dışında klor, hidrojen peroksit, iyotlu antiseptikler ve alkol gibi bazı kimyasal maddelerin de etkili olduğunu kaydetti.

Hastalara ait çarşaf, çamaşır, havlu gibi eşyanın ayrı yıkanmasına gerek olmadığını söyleyen Doç. Dr. Zeynep Akçam, bu eşyaların yıkanmadan başkası tarafından kullanılmaması gerektiğini bildirdi. Doç. Dr. Akçam, hastanın çarşafları, çamaşırları değiştirildikten sonra ellerin mutlaka sabunlu suyla yıkanması gerektiğini belirterek, uyarılarını şöyle sürdürdü:

YILLIK AŞI İÇİN DOKTORUNUZUN ÖNERİSİNİ ALIN

”Öksürme ve hapşırma sırasında ağzınızı ve burnunuzu bir mendil ile kapatın. Tek kullanımlık mendil tercih edin ve mendilinizi kullandıktan sonra çöp sepetine atın. Öksürdükten ve hapşırdıktan sonra ellerinizi bol sabun ve suyla yıkayın. Alkol içeren el yıkama antiseptikleri de etkilidir. Kirli ellerinizle gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza dokunmayın. Grip belirtilerin başlamasından 7 gün sonrasına ya da belirtilerinizin tamamen geçmesinden bir gün sonrasına kadar evde istirahat edin. Hastalığın bulaşmaması için çevrenizdeki kişilerden uzak durun. Kalabalık ortama gireceğiniz zaman basit cerrahi maske takın. Bulunduğunuz mekanı sık sık havalandırın. Toz dağılımına neden olacak kuru temizlik işlemlerinden kaçının. Çocuklarınıza mendil kullanma alışkanlığı kazandırın. Yıllık grip aşısı için doktorunuzun önerilerini alın.”

Doç. Dr. Füsun Zeynep Akçam, hastalığın yaşamsal risk oluşturduğu kişilerin, 65 yaşından büyükler, kronik hastalığı olanlar, kalp damar sistemi hastalıkları, akciğer hastalıkları, böbrek hastalıkları, diyabetliler, bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler, kanser hastaları, immunsüpresif ilaç kullananlar, steroid kullananlar, huzurevi, bakımevi vb. ortamlarda yaşayanların mutlaka aşı olması gerektiğini kaydetti.

Memorial Hastanesi Klinik Laboratuvarlar Koordinatörü Doç. Dr. Kenan Keskin, “Domuz gribinin Türkiye’deki seyri” ve “Domuz gribine karşı alınması gereken önlemler” hakkında bilgi verdi.

Tehlike çok yakınınızda olabilir

Ülkemizde şu ana kadar 274 kişiye domuz gribi tanısı konulmuş ve bu vakalar Sağlık Bakanlığı’nın kayıtlarında yer almıştır. Bu hastaların önemli bir kısmı yurtdışında hastalık etkenini aldıktan sonra çeşitli nedenlerle ülkemize gelmiş ve tanı konulmuş hastalardır. 78 hastada ise yurtdışı öyküsü olmayıp hastalık etkenini Türkiye’de almışlardır. Yani bunlar yerli vakaları oluşturmaktadır.

Hastaların durumlarına göre tedavi ihtiyaçları belirlenmekte ve uygulanmaktadır. Hangi hastaya ne tedavi yapılması gerektiğine konunun uzmanı hekimler karar vermektedirler. Tedavide, virüse karşı etkili 1-2 ilaç kullanılmaktadır.

Su ve sabuna dokunun
Domuz gribinden korunmanın en etkin ve güvenli yolu kuşkusuz bu hastalığın aşısını yaptırmaktır. Ama henüz aşı ülkemizde bulunmadığından diğer koruyucu tedbirler daha büyük önem taşıyor. Bundan başka tek risk, domuz gribi bulaşma riski olmayıp pek çok enfeksiyon hastalığı da benzer yollarla bulaşmaktadır. Bu yüzden domuz gribi aşısı yaptırmış olsak da genel korunma tedbirlerinden vazgeçmemiz söz konusu değildir. Alınacak genel tedbirlerin en önemlileri şunlardır:
• Ellerinizi, özellikle öksürdükten veya hapşırdıktan sonra su ve sabun ile sık sık yıkayın.
• Öksürürken veya hapşırırken ağzınızı kağıt mendil ile kapatın. Kullandığınız mendili çöpe atın.
• Öksürdükten veya hapşırdıktan ya da hasta olma ihtimali olan birisi ile el sıkıştıktan sonra, elinizi yıkayıncaya kadar; gözünüze, burnunuza veya ağzınıza sürmeyin. Virüs bu yolla bulaşabilmektedir.
• Eğer kağıt mendiliniz yoksa veya çıkarıp kullanmaya fırsat bulamadıysanız, öksürürken veya hapşırırken ağzınızı elinizle kapatın ve hemen ellerinizi su ve sabunla iyice yıkayın.
• Hasta kişilere yakın temastan sakının. Temas zorunlu ise maske ve eldiven kullanın, temas sonrası hemen ellerinizi su ve sabun ile yıkayın.
• Grip belirtileri olursa hemen doktora veya hastaneye başvurun.
• Eğer hasta iseniz evde kalın ve diğer kişilerle temasınızı sınırlandırın.
Ellerin su ve sabun ile yıkanması mikroplardan korunmanın en etkili, en ucuz ve en kolay yoludur. Ancak etkili olabilmesi için en az yarım dakika süreyle ve parmak araları da dahil olmak üzere her yerin iyice yıkanması gerekmektedir. Su ve sabun yerine alkol bazlı el dezenfektanları da kullanılabilir.
Domuz gribine karşı seyahat önerileri
• Seyahat planınızı yeniden gözden geçirin, hastalığın yaygın olarak görüldüğü bir ülkeye seyahat edecekseniz bu seyahatinizi aşı yaptırana kadar erteleyiniz.
• Seyahatinizi ertelemeniz söz konusu değilse, o zaman yukarıda belirtilen tedbirlere azami dikkat ve özeni gösterin.
• Buna ek olarak yanınızda maske, eldiven, alkol bazlı el dezenfektanı ve kağıt mendil bulundurun.
• Sağlık sigortanızın geçerlilik süresini ve gideceğiniz ülkede geçeli olup olmadığını kontrol edin.
• Gittiğiniz ülkede bu konuda yapılan uyarıları takip edin ve yapılacak tavsiyelere uyun.
Aşı yakında Türkiye’de!

Dünyamızı tehdit etmeye devam eden, domuz gribine karşı artık koruyucu bir aşı geliştirilmiş bulunuyor. Ancak aşı henüz ülkemizde kullanıma sunulmuş değildir. Son günlerde dünya basınında bu yeni aşının yan etkileri ve güvenilirliği konusunda soru işaretleri olduğuna dair bazı spekülatif haberler yer almaktadır. Bununla ilgili olarak Dünya sağlık Örgütü tarafından bir açıklama yapılmış bulunuyor. Bu açıklamaya göre; dünyada grip aşılarının yaklaşık 60 yıldır kullanıldığı belirtilmektedir Daha önceleri, bir aşının ruhsatlandırılması ve kullanıma sunulabilmesi için geçen sürenin tedricen daha uzun olduğu, buna karşılık günümüzde bilim ve teknolojideki ilerlemeler sayesinde bu aşamaların daha hızlı gerçekleştirildiği ifade edilmektedir. Bilim ve teknolojideki bu gelişmelerin sonucunda yeni bir aşı geliştirilmesi, yeni geliştirilen aşının etkinlik ve güvenilirlik testlerinin tamamlanması ve kullanıma arz edilmesinin günümüzde daha kısa sürede başarılabildiği belirtilmiştir. Ayrıca domuz gribi aşısının tamamen yeni bir aşı olmadığı, sadece grip virüsünün farklı türleri ile hazırlanan bir aşı olduğu, bu yüzden sezonal grip aşıların hazırlanması ile ilgili bilgi ve tecrübelerden büyük ölçüde yararlanıldığı belirtilmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü’nün açıklamasında; domuz gribi aşısının ruhsatlandırılması aşamasında etkinlik ve güvenilirliğin kanıtlanması için ihtiyaç duyulan tüm testlerin üretici firmalar tarafından, eksiksiz biçimde yapıldığı ve sonuçların belgelendiği bunların hiçbirinde bir esneklik gösterilmediği, ancak bu sonuçlar Dünya Sağlık Örgütü’ne sunulduktan sonra aşı için ruhsat verildiği bildirilmiştir.

Şimdiye kadar kullanılan grip aşılarının bazı hafif yan etkilerinin yanında çok ender görülen ve kişisel faktörlere bağlı gelişen bazı ağır yan etkilerin olabildiği, bunların domuz gribi aşılarının kullanımı sırasında da görülebileceği ifade edilmektedir. Meydana gelecek yan etkilerin sıklığı ve ciddiyeti ile ilgili kesin bilgiler ancak aşının yaygın olarak kullanılması sonucunda ortaya çıkacaktır.

Pandemi ne demektir?

Grip virüsi yani influenza virüsünün insandan insana bulaşan hali mevsimsel salgın yapar. Ancak yepyeni virüs ortaya çıktığında, insanlarda da yeteri kadar antikor yoksa pandemi dediğimiz ağır salgınlara neden olur. Pandemi çok kısa bir zamanda kıtalar arasında yayılan salgın demektir. Bir şehirde hastalık yayılırsa salgın olur, bir ülkede olursa epidemi (büyük salgın) , kıtalar arasında yayılmasına ise pandemi denir. Örneğin 1918’deki pandemide 50 milyon, 1957’de 4 milyon, 1968’de de 300 milyon kişi öldü. Bu sayılar doğrultusunda yapılan araştırmalara göre 40 yılda bir dünyada pandemik salgın görülüyor. Dünya Sağlık Örgütü, domuz gribinin pandemik salgın olabilecek şekilde hızla yayıldığına dikkat çekiyor ve geçen seneden beri ülkelere hazırlık yapmalarını öneriyordu.

Kuş gribi de çok yaygındı ama böyle bir salgından bahsedilmedi, domuz gribi için neden kıtalar arası salgından bahsediliyor?

Kuş gribi 2002 yılında başladı ve en son Mısır’da görüldü. Hala da ara sıra rastlanıyor ama büyük salgına dönüşmedi en önemlisi insandan insana bulaştığı gösterilmedi. Domuz gribi ise çok kısa bir zamanda hızla yayıldı ve 180 kişide görüldü. Sadece Amerika’da neredeyse bir ayda 40 vakada rastlandı. Üstelik bu 40 kişi de domuzla temas etmiş kişiler değildi. Ölümler de başladı. Meksika’da da bu sürede 80 vaka ortaya çıktı. Domuz gribi Amerika ve Meksika dışında Kanada, Yunanistan, Fransa, İngiltere, Yeni Zelenda ve Avusturya’da görüldü.

Domuz gribi nasıl bir hastalıktır, belirtileri nelerdir?

Domuz gribi domuzlarda enfeksiyon oluşturan bir griptir; zaman zaman insanlara da geçtiği görülmüş; insandan insana geçtiği ise bu ayki salgında görüldü. Solunum yolu, öksürük ve hapşırık yolu ile bulaşıyor. Belirtileri normal gripten hiç farklı değil. Yüksek ateş, kas ağrıları, baş ağrısı, kuru öksürük, boğazda yanma hissi, üşüme hissi ve vücutta mavi lekeler gibi belirtileri vardır. Bulaştıktan sonra 1–3 gün içinde hastalık ortaya çıkıyor. Normal gripten farklı olarak ateş çok yükseliyor, karın ağrısı, ishal görülüyor.

Domuz gribinin daha çok etkileyeceği risk grupları var mı?

Evet, özellikle çocuklar ve yaşlılar domuz gribi açısından daha riskli grupları oluşturuyor. 5 yaşından küçükler ve 60 yaşından büyüklerde ölüm riski olduğu belirtiliyor.

Domuz gribiyle ilgili alınması gereken önlemler nelerdir?

Öncelikle ulusal planlar yapmak ve bilincin artması büyük önem taşıyor. Bulaşma yollarını bilerek ona göre korunmak gerekiyor. Tipik girip gibi solunum yolu ile bulaşacağından öksürürken, hapşırırken ağız mutlaka kapatılmalıdır; yüksek ateş, boğaz ağrısı gibi semptomlar görüldüğünde de mutlaka sağlık kurumlarına başvurmak gerekir. El hijyeni de çok önemlidir, eller sık sık yıkanmalı, şüpheli olan kişilere çok yaklaşılmamalı, gerekirse maske takılmalıdır.

Anne babaların çocuklarını küçük yaşlarda spora yönlendirirken yaşadığı “çocuğum için en uygun branş acaba hangisi” endişesine ve bu konuda yaşadığı sıkıntılara son verecek yeni bir merkez açılıyor.

Ankara’da faaliyete geçecek Junior Sports Academy (JAS), Türkiye’de ialk defa uygulanacak bir yöntemle, 4-14 yaş arası çocuklar için en uygun branşın hangisi olduğuna karar vermede ailelere rehberlik edecek. Çocukların, fiziksel özellikleri ve yetenekleri test edilerek en uygun oldukları branşlara yönlendirileceği merkezde 40 kişilik uzman eğitim kadrosu çocukların hizmetine sunulacak.

Konuyla ilgili AA muhabirinin görüştüğü JAS Koordinatörü Gamze Uz Müftüoğlu, Türkiye’de bir ilke imza atacaklarını belirterek, “6 yaşındaki kızımı o branştan bu branşa götürürken çektiğim sıkıntının ardından böyle bir fikir doğdu ve Yrd. Doç. Dr. Murat Bilge ile birlikte kolları sıvadık. Türkiye’de bu konuda ailelere rehberlik edecek hiçbir yer yok” dedi.

-ATLETİZM VE CİMNASTİK TEMEL BRANŞLAR-

Müftüoğlu, Ankara’nın Oran semtinde 2 bin metrekarelik alan üzerine kurulu ve yaklaşık 1 ay içinde faaliyete geçecek merkezde 40 kişilik uzman eğitim kadrolarıyla çocukların gelişimlerini izleyerek spora yönelik tüm ihtiyaçlarını karşılayacaklarını söyledi.

Basketbol, voleybol, hentbol, futbol, salon hokeyi, yüzme, cimnastik, atletizm, bale, modern dans, yoga, pilates, step, bale, tenis, badminton, masa tenisi, tırmanma duvarı, eğitsel oyun ve beceri kordinasyon dersleri, oriyantring ve booce branşlarında hizmet vereceklerini ifade eden Müftüoğlu, şöyle devam etti:

“Bunların yanı sıra bir de doğum günü atölyemiz olacak. Burada doğum günü olan çocuk hangi temayı seçerse atölye o temaya uygun hazırlanacak. Merkeze gelen çocuklar öncelikle teste tabi tutulacak. Fiziksel özellikleri ve yetenekli oldukları spor branşları belirlenecek. Atletizm ve cimnastik tüm çocuklara temel branş olarak mutlaka verilecek. Bunun yanında seçilen diğer branşlar uygulanacak.
Çocuklar o yaşlarda spor branşları konusunda çok çabuk fikir değiştiriyor. Bunun yanında branş seçiminde çocukların yetenekleri değil de ebeveynlerin idealleri öncelikli oluyor. Bu da bir çok yanlış seçimi beraberinde getiriyor.”

-ZİHİNSEL ENGELLİ VE OTİSTİK ÇOCUKLAR-

İleriki dönemlerde 0-4 yaş aralığı için de hizmet vereceklerini kaydeden Müftüoğlu, doktor, diyetisyen ve spor psikoloğunun da bulunduğu merkezlerinde zihinsel engelli ve otistik çocuklara yönelik programlarının da olduğunu belirtti.

Gamze Uz Müftüoğlu, her çocuğun egzersize ihtiyacı olduğuna dikkati çekerek, sözlerini şöyle tamamladı:

“Düzenli egzersiz yapma alışkanlığının erken yaşlarda kazanılması ve erişkin dönemde de sürdürülmesi sağlıklı yaşam açısından birçok kazanç sağlayacaktır. Çocuktaki yaratıcı gücün ortaya çıkması, temel gelişim alanlarının olumlu etkilenmesi, benlik saygısının gelişmesi ve sosyal beceri kazanmasını desteklemesi, işbirliği yapmayı ve paylaşmayı öğrenmesi, fiziksel gelişim üzerindeki olumlu etkisi bu kazanımlardan sadece bir kaçıdır.”

Şimdiden yoğun talep alan merkezde üyelikler 1, 3 ve 5 yıllık olmak üzere değişiyor. Çocuklar, haftanın 3 günü, günde 1,5 saat derslere katılacak. Dileyen anne babalar, çocuklarını merkezde bulunan Spinach Cafe’de otururken plazma televizyonlara yansıyan görüntülerden takip edebilecek. Ayrıca rutin test ve ölçümlerle izlenen çocukların gelişim raporları, belli zaman dilimlerinde ebeveynlere sunulacak.

İngiltere’de Owen Patrick Skeffington adlı bebek, 27 haftalıkken girdiği ultrasonda anne karnında zafer işareti yaparken görüntülendi.

Geçen ay dünyaya gelen oğluna kendi ismini veren 34 yaşındaki baba, “İyi ki annesinin karnından da aynı işareti yaparak çıkmadı” dedi.

İngiliz basını ise henüz anne karnında zafer işareti yapan asi bebeğin ailesinin başına bela habercisi olabileceğini yazdı.

Zafer işaretini İkinci Dünya Savaşı esnasında İngiltere eski Başbakanı Winston Churchill popüler kılmıştı. İlk olarak avuç içi içeriye, daha sonra dışarıya bakacak şekilde iki parmağını V harfi şeklinde gösteren Churchill, zafer işaretinin savaş yılları esnasında tüm müttefik ülkelerde yayılmasını sağladı.

Amerika’da ise zafer işareti 1960’lı yıllarda ağırlık kazanan barış hareketlerinde “barış” işareti olarak kullanılmaya başlandı.

Halen yaygın olan bir efsaneye göre ise zafer işareti ilk kez

Amerikan Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’den Dr. Alper Mumcu, bol ve pamuk bazlı kıyafetlerin tercih edilmesi, günün çok sıcak saatlerinde sokağa çıkılmamasını alınabilecek basit ama etkili önlemler olduğunu vurguluyor.

Yulaf özlü şampuan ve sabunların ciltteki basit kaşıntıları gidermekte etkili olduğu bilinmektedir. Gebelik sırasında kadınlar daha önceden yaşamadıkları pek çok değişik durumla karşılaşabilirler. Özellikle ilk gebeliğini yaşayanlarda bu durum bebeğin sağlığı ve zarar görüp görmeyeceği konusunda endişeye neden olabilirler. Gebelik sırasında anne adayını hem fiziksel olarak hem de bebeğine zarar gelip gelmeyeceği konusunda endişelendiren durumlardan birisi de kaşıntılardır. Pek çok kadın gebeliğin seyri sırasında vücudun belirli bölgelerinde ya da genelinde değişik derecelerde kaşıntı sorunu yaşar. Kaşıntılar çoğu zaman hem anne adayı hem de bebek açısından tehlike oluşturabilecek bir durumun habercisi değildir. Ancak bazı özel durumlar da söz konusu olabilmektedir.

Özellikle hızla büyüyen karın ve memeler etrafında kaşıntının olması son derece normaldir. Bu bölgeler etrafında oluşan çatlakların ilk belirtisi kaşıntıdır. Hormonal değişimler de ciltte hassasiyeti artırarak kaşıntıya yol açabilir. Cilt gebelik sırasında normalden daha aktif bir organdır. Hem kan akımları artar hem de ter bezlerinin çalışması hızlanır. Buna bağlı olarak meme altlarında, kasıklarda ve diğer cilt kıvrımlarında terlemeye bağlı döküntü ve kaşıntılar olabilir. Bu bölgelerde cilt mantarı gelişebilir ve bu enfeksiyonlar da kaşıntıya yol açabilir.

Vajina çevresindeki kaşıntılar genital mantar enfeksiyonuna, anüs çevresindeki kaşıntılar ise hemoroid ya da bağırsak parazitlerine bağlı olarak ortaya çıkabilir. Artan östrojen düzeylerine bağlı olarak avuç içi ve ayak tabanlarında kızarıklık görülebilir ve bu tabloya kaşıntı eşlik edebilir. Durum doğumdan hemen sonra gerileyerek kaybolur. Bunun dışında gebe olmayan bir insanda kaşıntıya neden olabilecek egzama, cilt kuruluğu, besin alerjileri gibi durumlar da gebelikte kaşıntının altında yatan neden olarak karşımıza çıkabilir. Son olarak ise gebelik kaşıntıları, gebeliğe bağlı cilt hastalıkları ya da daha da önemlisi safra yolları ile ilgili problemlerin belirtisi olabilir.

Hemen herkeste görülebilen basit kaşıntılar ile başa çıkmak için alınabilecek basit önlemler vardır. Bunlardan en basiti çok sıcak su ile banyo yapmaktan kaçınmaktır. Sıcak su cildi kurutarak elastikiyetini azaltır. İdeal olan ılık su ile banyo yapmaktır. Banyo sonrası sabun ve şampuanı iyice durulamak ve yumuşak bir havlu ile iyice kurulamak önemlidir. Bazı parfümler ciltte rahatsızlığa neden olabileceğinden kokusuz kremler ile vücudu nemlendirmek yararlı olacaktır.

PUPPP
Gebe kadınların yaklaşık %1′inde göbek çevresinde kaşıntılı kırmızı kabarıklıklar ortaya çıkar. Bu durum gebeliğin kaşıntılı ürtiker plakları ve papülleri olarak(pruritic urticarial papules and plaques of pregnancy (PUPPP) olarak adlandırılır. PUPPP gebeliğin son 3 ayında ve ilk bebeğini bekleyen ya da çoğul gebelik yaşayan anne adaylarında daha sık görülen bir durumdur. Kızarıklıklar ilk başta karın çevresinde ve çoğu zaman eğer varsa karın çatlaklarının etrafında başlar ve giderek kalçalara, bacaklara ve hatta kollara doğru yayılır. Bu durum hem anne adayı hem de bebek için zararsız olmakla birlikte bazen çok rahatsız edici boyutta kaşıntıya neden olabilir. PUPPP’nin tanısı cilt doktoru tarafından konur. Tedavisinde ise rahatlatıcı kremler ve gerekli durumlarda alerji ilaçları kullanılır.

Bu tedaviye dirençli olan nadir durumlarda ağızdan alınan steroidlerin kullanılması gerekli olabilir. PUPPP genelde doğumdan sonra birkaç gün içinde kendiliğinden kaybolur. Nadiren doğumdan sonra birkaç hafta daha devam edebilir. Daha nadir olarak ise gebelik sırasında değil doğumu takip eden birkaç gün içinde ilk kez ortaya çıkabilir.
Bir gebeliğinde PUPPP yaşayan annelerin takip eden gebeliklerinde aynı duruma maruz kalmaları nadirdir.

Prurigo
PUPPP’dan daha nadir görülen gebeliğe bağlı bir cilt problemidir. Cildin değişik yerlerinde böcek ısırığına benzer kabarık döküntüler ile karakterize bir durumdur. Her yerde görülebilmekle birlikte en sık eller, kollar, bacaklar ve ayaklarda ortaya çıkar.
Genellikle gebeliğin son trimesterinin başlangıcında ortaya çıkar ve doğumdan sonra birkaç hafta ya da bazen birkaç ay daha devam eder. Çok kaşıntılı bir durum olmakla beraber anne adayı ve bebeğin sağlığı açısından bir risk oluşturmaz.

Pemphigoid gestationis
Çok nadiren gebe kadınlarda deride kabarık üstü pütürlü şekilde başlayıp içi su toplamış kabarcıklar şekline dönüşen çok kaşıntılı döküntüler görülebilir. Bu durum pemphigoid gestationis ya da herpes gestationis olarak adlandırılır. Adında herpes geçmesine rağmen herpes yani uçuk virusü ile herhangi bir ilgisi yoktur. Döküntü genelde karın çevresinde başlayıp buradan kollara ve bacaklara kadar yayılır.

Bu durum diğer cilt hastalıklarından daha önemlidir. Çünkü bebekte büyüme sorunlarına hatta erken doğumlara neden olabilir. Genelde ikinci üç ayın son dönemlerinde ya da üçüncü üç ayın ilk dönemlerinde başlamakla birlikte bazen doğumu takip eden birkaç hafta içinde başlayabilmektedir. Takip eden gebeliklerde tekrarlama olasılığı yüksektir ve tekrarladığında çoğu zaman önceki gebeliğe göre daha şiddetli seyreder.

Gebeliğin intrahepatik kolestazı
İkinci üç ayın sonlarında ya da son üç ayın başlangıcında ortaya çıkan ve beraberinde döküntü görülmeyen kaşıntılar gebeliğin intrahepatik kolestazı olarak tanımlanan bir karaciğer hastalığının belirtisi olabilir. Bu durum tüm gebelerin yaklaşık %1′ini etkileyen bir sorundur. Karaciğerde üretilen safra, safra kanalları içinde normal şekilde ilerleyerek safra kesesine ulaşamaz. Bu durumda safra tuzları kana karışarak ciltte birikir. Kaşıntı genelde oldukça şiddetlidir. Hastalığın kendisi normalde döküntüye neden olmaz ancak şiddetli kaşıma neticesinde ciltte kızarıklıklar ve tırnak izine bağlı ince kesikler olabilir. İntrahepatik kolestaz tehlikeli bir durumdur. Bebekte gelişme geriliği ve hatta anne karnında ölüme neden olabilir. Tanısı yapılan kan testleri ile konur. Şiddetli kolestaz varlığında bebeği riske atmamak için doğum planlanarak bebek erken dünyaya getirilebilir. Durum genelde doğumdan sonra kendiliğinden düzelir. Ancak takip eden gebeliklerde tekrarlama olasılığı yüksektir.

Emzirme süreci (laktasyon) genellikle meme büyümesi, süt salgılanmasının başlaması ve başlayan süt salgılanmasının devamı olmak üzere üç döneme ayrılır. Başarılı bir emzirme bebeğe günde, 20-30 gram kilo alımı sağlar. Peki emzirmenin başarısını neler etkiler? Annenin beslenmesi önemli midir? Emzirme döneminde nasıl beslenilmeli? İşte bu soruların yanıtını Prof. Dr. Gülden Koksal veriyor:

İyi duygu beslenmeden önemli
Başarılı bir emzirme için yeterli ve dengeli beslenme gerekli. Ancak, bebeğini büyütmek, sağlıklı olmasını sağlamak ve yaşatmak amacı ile uyarılmış, beslenmesi dengeli ve yeterli olmayan bir anne bile başarılı bir emzirme dönemi geçirebilir. İyi duygular, bebeği ile mutlu olmak, sevgi ile onu düşünmek, çocuğunu görebilmek, ona dokunabilmek, bebeğini yanında hissetmek, sütünün onun için en iyi besin olduğunu bilmek, anneyi emzirme hazırlar.

Destek gerekli
Anne sütüyle beslenme, kültürlere göre değişmektedir. Aile çevresi ve yakın akrabaların tutumu, güven duyulan sağlık personeli, annenin duygularını etkileyebilmekte süt verimini arttırmaktadır. Bebeği ile ilgili kaygılar hastalık veya sakat doğumlar baba ve yakın ve güvenilir kişilerden destek görmemek, sağlık personelinin hatalı tutumu, annede kaygı yaratarak süt verimini azaltabilir.

Önce hazırlık
Emziren kadınların doğumdan önce ve sonra meme uçlarını özel yöntemlerle emzirmeye hazırlamaları gerekir. Memedeki herhangi bir bozukluk veya rahatsızlığı önleyebilmek için günde bir veya birkaç kez özel egzersizler yapılabilir, meme ucu uyarılmalı ve doğum öncesi bakım ünitelerinde ayrıntılı eğitim verilmelidir.

Uyarılma şartSüt salgılanmasında emme uyarılarının büyük etkisi vardır. Emzirme başladıktan sonra emme uyarılarına göre anne sütünün yapımı değişkenlik gösterir. Memenin içinde süt salgılama hücre kümelerinden oluşan ve alveol adı verilen küçük kesecikler vardır. Prolaktin adlı hormon bu hücrelerden süt salgılanmasını sağlar. Alveollerin çevresinde, kasıldıklarında sütü meme ucuna doğru sağan kas hücreleri vardır.

Oksitosin adlı hormon bu kas hücrelerinin kasılmasını sağlar. Küçük tüpler ya da kanallar sütü alveolden dışarı taşır. Küçük ve büyük memeler yaklaşık aynı miktarda salgı bezi dokusuna sahiptir ve ikisi de yeterince süt üretebilir. Başarılı bir emzirme bebeğin emmesi ile başlar. Emme emzirmenin başlamasında en önemli uyarıdır.

Fazla emme sütü arttırır
Bebek meme emdiğinde meme ucundan duyusal ileti beyine giderek süt salgısını uyarır. Yanıt olarak da beyin tabanında bulunan hipofiz bezinin ön lobu prolaktin salgılar. Prolaktin kan dolaşımına karışarak memeye gider ve süt salgılayıcı hücrelerin süt salgılamalarını sağlar. Fazla emme, fazla süt yapar. Bu doğaı bir bilgidir. Ekonomide sunu (arz) ve istem (talep) olarak adlandırılan denge, anne ve bebek arasında da vardır. Normal bir emzirme döneminde, bebekteki açlık giderme uyarısı annede süt salgılama etkisi yaratır. Midenin boşalma zamanı çocuklara göre farklılıklar gösterdiğinden, anne sütü alanlarda ilk aylarda bir beslenme programı yapmak, saat aralıkları koymak sakıncalıdır.

HUŞA ZAYIFLAMA DİYETİ UYGULAMAMALI

? Anneler, eski vücut ağırlıklarına için acele etmemeli. Bu süre 6 ay ya da daha fazla sürebilir. Bebeklerini emziriyorlarsa harcadıkları enerji nedeniyle eski formlarına daha kolay dönebilirler.
? Gebelik sırasında önerilenden fazla kilo almışsa her ay iki kilo kaybetmek normaldir. Bu kilo kaybı ağır diyetlerle değil emzirerek ve dengeli beslenerek sağlanmalıdır.
? Lohusalarda zayıflama diyeti uygulanmamalıdır. Ancak unlu, yağlı ve şekerli besinleri aşırı yememeye dikkat edilmelidir.
? kalsiyumdan zengin süt, yoğurt ve peynir miktarlarda düzenli tüketilmelidir.
? Her gün 1 adet yumurta ve 1 porsiyon sebze yemeği veya kurubaklagil yenilmelidir.
? Kuru fasulye, nohut, mercimek ve bulgur karışımı yemekler, C vitamini yönünden zengin sebze ve meyvelerle birlikte tüketilmelidir.
? Vitaminlerden zengin sebze ve meyveler diyette her öğün olmalıdır.
? Salam, sosis, sucuk gibi katkı maddesi içeren diğer hazır besinler mümkün olduğu kadar yenmelidir.
? D vitamini ancak güneş ışınlarının doğrudan cilde yansıması ile sağlanır. Emziren anne güneşlenilmelidir.
? Yemeklerde mutlaka iyotlu tuz kullanılmalıdır. Besinlerle yeterince alınmayan iyot, anne sütünden bebeğe geçer.
? Kuru meyveler ve kuru yemişler demir ve kalsiyum gibi minerallerden de zengindir. Ağırlık kontrolü de yapılarak bu besinler tüketilebilir.
? Kansızlığa neden olduğundan yemeklerle birlikte çay içilmemelidir.
? Sebzelerin, makarna ve eriştenin haşlama suları dökülmemelidir.
? Hazır meyve suları, gazoz ve kolalı içecekler yerine taze sıkılmış meyve suları, ayran veya limonata tercih edilmelidir.
? Pekmez kan yapıcıdır, Şeker boş enerji kaynağıdır. Şeker yerine pekmez yenmesi kansızlığı önler.
? Eller sık sık sabunlu su ile yıkanmalıdır.
? Sigara ve alkol kullanılmamalıdır.
? Doktora danışılmadan ilaç kullanılmamalıdır.
? Emzirme süresince bebeğin hep memede olması ve emerken uykuya dalması emzirmenin iyi gittiğinin bir işaretidir.
? Anne dinlenmiş ve rahat olmalıdır, uzun süre oturmaktan yorulan annelere yatar şekilde emzirme pozisyonu öğretilmelidir.
? Başarılı bir emzirme için bebek rahat olmalı, yorgun ve tok olmamalıdır. Burun delikleri temiz olmalı rahat soluk alması sağlanmalıdır.